Brzozy i czereśnie

 180426

Późno wyjechałem, więc żeby zyskać nieco na czasie, zdecydowałem się pojechać do Zakrzówka. To miejscowość na zachodnim początku Roztocza, a droga do niej jest dla mnie najkrótsza, bo trwająca godzinę. Oczywiście byłem tam już parokrotnie, mam tam swoje ulubione miejsca, a zwłaszcza pewne pola i drogi między wioską a pasem dołów. Na mapie z zaznaczoną trasą widać tam gęstą plątaninę nitek – śladów mojej chęci odwiedzenia każdej dróżki. 

Pisałem o miejscach ocenianych przeze mnie jako ładne, a nazwałem je zakątkami. Oto seria zdjęć z takimi miejscami: jak widać, może to być grupka drzew, fantazyjnie ukształtowane pole, dróżka pod brzozami albo sam nie wiem, co. Coś, co przyciąga wzrok.

 Wracając uznałem, że do samochodu dotrę zbyt wcześnie, więc starym zwyczajem skręciłem w przeciwnym kierunku; ślad widać w prawym górnym rogu mapy z zaznaczoną trasą. Trafiłem na drogę nieznaną mi, i tam znalazłem kolejny ładny zakątek, miejsce bardzo charakterystyczne dla Roztocza. To niewielka miedza z gatunku tych, które pojawiają się na polu, wznoszą, czasami na znaczną wysokość, i niewiele dalej zanikają. Aby taka miedza nabrała urody, muszą na niej rosnąć drzewa, najlepiej brzozy – i tyle. Patrzę wtedy na ładny zakątek.

Przygodne spotkania z mieszkańcami Roztocza zawsze były miłe. Na przykład na poprzedniej wędrówce rozmawiałem chyba pół godziny z rolnikiem siejącym zboże na polu. Na koniec wymieniliśmy się telefonami, mam zaproszenie do niego do domu na kawę. Dzisiaj przeżyłem szok. Zatrzymałem się na brzegu polnej drogi widząc dużą kępę wiosennych roślinek. Dwa gatunki obecnie bardzo licznie kwitnące, tasznik i rzodkiewnik, są do siebie tak podobne, że aby je rozróżnić, muszę zobaczyć torebki nasienne. Właśnie w tym celu nachyliłem się, a wtedy usłyszałem ostry kobiecy głos:

– A co to panu przeszkadza!? Tu są moje słupki!

Byłem tak bardzo zaskoczony, poczułem taką niechęć do tej kobiety i pragnienie bycia daleko od niej, że mruknąłem tylko „Dobrze, już odchodzę” i poszedłem – ze zgagą w gardle. Ładna jest tamta droga, ale chyba nieprędko do niej wrócę.

Obrazki ze szlaku

 Stara, nieużywana, zarastająca droga. Za kilka lat na dnie wyrosną krzewy tarniny, czarnego bzu i dzikiej róży, tu i ówdzie zasieje się osika, brzoza lub dąb, po kolejnym dziesięcioleciu zamiast widocznej jeszcze drogi będzie pas lasu – schronienie dla dzików i saren, dom dla licznego ptasiego drobiazgu.

 Zeszłoroczne owoce na gruszy. Nie próbowałem, a wyglądały jak te suszone do kupienia w sklepach.

 Z drogi widziałem pokręcone reumatyzmem stare jabłonie, a w głębi dużą kwitnącą czereśnię. Pod nią zauważyłem intensywnie (na zdjęciu tego nie widać tak wyraźnie jak ja widziałem) ciemnoróżową plamę. Zaciekawiony, podszedłem i zobaczyłem wielką, gęstą kępy jasnoty purpurowej. Oryginalny widok. W tym samym sadzie spotkałem w minionym roku właścicieli, zbierali orzechy laskowe, dłuższą chwilę rozmawialiśmy, głównie o zmianach obyczajów. Ot, typowe tematy starszych ludzi.

 Czereśnie i brzozy, biel kwiatów i świeża zieleń liści – częsty dzisiaj widok i prawdziwie kwietniowy.

 Stara, powalona, spróchniała czereśnia, a jednak kwitnie.

 Porzeczki szykują się do kwitnienia.

 Skrzynka na listy. Właściwie skrzynka na reklamówki i pisma urzędowe, bo któż teraz pisze listy na papierze?

 Znajome brzozy. Idąc wspomniałem je, ale nie byłem pewny czy rosną przy drodze, którą miałem iść. W miarę upływu czasu utwierdzałem się w przekonaniu, że nie pomyliłem miejsc. Zobaczyłem je z daleka i ucieszyłem się, ale nie wiem, czy bardziej z powodu pamięci czy ich widoku.

 Wypłukany wodą obryw na brzegu polu, tuż przy ścianie wąwozu z drogą na dnie. Wokół tego miejsca widziałem kilka nowych i wiele starych pniaków po wyciętych drzewach. Ciekawe, czy właściciel pola dostrzega tutaj związek przyczynowo-skutkowy.

 Brzoza i światło.

 Liście brzóz. Zwykłe, zielone, to prawda, ale są! Znowu są.

 Samotne drzewo.

 Późne popołudnie. Złota godzina.

 Zachód słońca. Po pogodnym popołudniu, na koniec dnia niebo od zachodu zasnuło się delikatnymi chmurkami. Czystego zachodu, gdy naszą gwiazdę widać do ostatniego rąbku wystającego ponad widnokrąg, nie widziałem.

Trasa: pola, dogi i doły między Zakrzówkiem a Majdanem Grabina.

Statystyka: przeszedłem 22,5 km na szlaku będąc niemal 12 godzin. Myślę, że samego marszu było nie więcej jak 8, może raczej 7 godzin, a resztę czasu spędziłem na siedzeniu w ładnych miejscach. Przewyższeń było stosunkowo niewiele, około 150 pięter.

Czereśniowa droga

 130426

 Górny Gościniec to polna droga biegnąca grzbietem pasma wzgórz na długości kilku kilometrów. Malownicza, widokowa, ładna. Jest jedną z tych dróg, którymi chciałoby się po prostu iść. Równolegle do grzbietu z Gościńcem wznosi się drugie pasmo wzgórz, a dzieli je wąska dolinka, razem tworząc wyjątkowo malownicze miejsca. Byłem tam po raz pierwszy skuszony drogą mającą nazwę, a od tamtego dnia przyjeżdżam co kilka miesięcy. Niżej zamieszczam kilka fotografii wzgórz i doliny między nimi.

W czasie schodzenia w dolinę zwróciłem uwagę na wąskie pole z drzewami rosnącymi na obu miedzach. Na Roztoczu zdecydowana większość pól jest wąska, ale to szczególnie; chyba akurat na jednokrotny przejazd kombajnu. 

Skuszony dalszymi widokami, zszedłem z drogi na pole i w dolinę schodziłem miedzą. Rosnące tam na miedzach duże czereśnie zaczynają kwitnąć. Obok rozwiniętych kwiatów, wiele jest pąków jeszcze czekających na swój dzień, inne zaczynają się właśnie otwierać. Te pierwsze chwile kwitnienia są najurokliwsze, są jak obietnica, zapowiedź, jak wyjątkowo czarujący czas pierwszego zachwytu i pierwszego pocałunku. Wokół siebie widziałem malownicze miedze obsiadłe szpalerami drzew, uskoki, ciemne zakamarki schowane wśród kęp drzew albo po prostu kolejną zgrabną i powiewną brzozę płaczącą.

 Dalej, po drugiej stronie doliny, też miałem na co patrzeć: widziałem wijącą się nitkę drogi zmieniającej wygląd w miarę mojego tracenia wysokości. Ten fragment mojego dzisiejszego szlaku mierzący nie więcej niż kilometr, zaliczam do najpiękniejszych. Szybko wrócę tam.

 A teraz coś skrajnie odmiennego od estetycznych wrażeń, mianowicie przeraźliwie prozaiczna i bezwzględna ewolucja.

 Oto osikowy młodniak. Zwykły widok? Owszem, ale wiele można zobaczyć pod tym tuzinkowym obrazem. W tym młodniku drzewa rosną jedno przy drugim, jest ich za dużo, są zbyt ściśnięte. Trwa tam niewidoczna walka o światło, wodę i substancje odżywcze. Zdrowszy, mocniejszy, bardziej zaradny, wygra, a te słabsze będą marnieć i z czasem uschną. Ten młody lasek jest przykładem działania przyrody, jej tak podziwianej harmonii. Podziw przyrodzie się należy, ale warto pamiętać, jak jej harmonia jest osiągana i utrzymywana. Otóż jest rezultatem racjonalizmu i bezwzględnej rywalizacji, zarówno wśród roślin, jak i wśród zwierząt. Racjonalizmu odbieranego przez nas jako piękno i rywalizacji nierzadko prowadzącej wprost do śmierci niezliczonych istot żywych. Przyroda jest piękna, ale i okrutna. Dobrze, podam jeden przykład owego racjonalizmu: kwiaty. One nie są piękne ani nie pachną ładnie, bo Natura jest estetą, nie. Takie są aby przyciągnąć zapylające je owady.

Obrazki ze szlaku

Przyroda

 

Grusza pod jemiołą. Z daleka drzewo wygląda bardzo malowniczo, z bliska widać, jak bardzo jest opanowane przez pasożytniczą jemiołę. Ta grusza nie ma dużo czasu przed sobą.

 Rozwijające się liście tworzą zieloną mgiełkę na brzozach. Krótko trwa ten czas zapowiedzi, ledwie tydzień obietnic późniejszej pełni.

 Igliwie modrzewi. One też są już prawie zielone, a przy tym ich odcień jest wyjątkowy, nie do pomylenia z zielenią innych drzew.

Wielka, szeroko rozgałęziona wierzba.

 Idąc skrajem pola widziałem mnóstwo kwitnących przetaczników. Trudno było mi przejść, bo nie chciałem deptać kwiatów.

 Leżące buki. Ilekroć widzę wycięte duże, zdrowe drzewa, ogarnia mnie smutek i czuję sprzeciw – mimo wiedzy o potrzebie pozyskiwania drewna. Te drzewa były moimi rówieśnikami, a mogły przeżyć nawet moje wnuki. Świadomie używam słowa pokrewnego życiu, ponieważ tam, na brzegu lasu, przerwano istnienie dwóch organizmów żywych. Warto o tym pamiętać decydując się na wycięcie, a więc na uśmiercenie drzewa.

 Wiśnia ptasia czyli czereśnia. Jedna z pierwszych kwitnących w tym roku.

Oglądałem z bliska dwa wielkie drzewa rosnące samotnie na miedzach: czereśnię i gruszę. Skręcałem ku nim specjalnie, ponieważ duże drzewa działają na mnie jak magnes na żelazo. Średnicę pnia czereśni oszacowałem na cały metr, jest więc wyjątkowo duża. Ileż przemian pór roku doświadczyły te drzewa! Dla nich nic się nie zmieniało poza odwiecznym rytmem upływającego czasu, dla nas wszystko: ktoś się urodził, uczył się chodzić, później uczył chodzić swoje dziecko, cieszył się, martwił, zapewne kochał i rozpaczał, a teraz może jest już tylko zamierającym wspomnieniem jego rodziny i znajomych. Dla drzew czas się liczy inaczej. Jeśli popatrzeć na nasze szaleństwa, można dojść do wnioski, że drzewa mądrzej wykorzystują dany im czas.

 Wycięte drzewa przydrożne, głównie wierzby. Zgoda, czasami trzeba to robić, bo szybko rosnące iwy zasłaniają drogę i wchodzą na pole, ale po co rozpalać tam ogień? Ne podoba mi się ten zwyczaj. 

Pod moją brzozą. Może kiedyś pokuszę się o policzenie, ileż mam tych „swoich” drzew na Roztoczu i w Sudetach.

 Zawilcowy las. Droga biegła brzegiem lasu z wyjątkowo licznie kwitnącymi zawilcami. Były ich tam dosłownie zielone łany ozdobione tysiącami lśniących pod słońce kwiatów. Gdybym sporządził dokładną mapę tego odcinka mojej trasy, zapewne przypominałaby grzebień: jego zębami byłyby liczne ślady mojego wchodzenia między drzewa.

 Prawie leżąca czereśnia. Ledwie stoi, ale kwitnie.

Różności

Doły i drzewa.
 

Próbowałem sfotografować tuman kurzu niesionego wiatrem, ale niezbyt mi się udało.

 Opuszczony drewniany dom. Wiele takich widuję, chociaż na ogół w dużo gorszym stanie. Ten jeszcze można uratować, jednak taki los spotyka bardzo nieliczne stare domy na Roztoczu.

 Stara, nieczynna cegielnia. Wspomniałem moją pracę sprzed blisko sześćdziesięciu laty w takiej cegielni. Będąc nie okrzepłym jeszcze nastolatkiem, nie dałem rady; praca tam była tak ciężka fizycznie, że po tygodniu zrezygnowałem. Jednak czas tam spędzony wiele mi dał i daje do dzisiaj: wiem, ile pracy i potu było kiedyś w każdej wypalonej cegle, a ta wiedza wpływa na moje postrzeganie starych ceglanych budowli.

Ziemia naniesiona wodami zapewne roztopowymi spływającymi ze zbocza pagóra. Niewiele, ale stał się niższy. A na drugim zdjęciu inny ślad tego samego procesu – biegnąca w dół polna droga po spływie wód.

 Droga i dal. Wzgórza widoczne w głębi są odległe o blisko 10 km.

 Ślad podkowy. Obecnie nieczęsty widok, a w latach mojego dzieciństwa powszechny.

 Ładny zakątek.

 Zachmurzony zachód.

Trasa: Górny Gościniec i okolice pod Ponikwami.

Statystyka: 23 km w 11,5 godziny.