Jesień na Roztoczu, cz. I, Dni

 Mija wiosna, mija lato, jesień, a ja przy każdym przemijaniu uznaję, że niedostatecznie przyjrzałem się i zachwyciłem porą roku, że nie doceniłem jej uroków tak, jak chciałbym.

Czasami zarzucam sobie ślizganie się po powierzchni wrażeń, zbyt płytkie przeżywanie, nieumiejętność znalezienia wejścia w głąb siebie i zrozumienia istoty odczuwania. Może inaczej: udaje mi się, ale zbyt rzadko i nie wiem, jakim sposobem. Teraz przyszło mi do głowy, że może moje przeżywanie nie jest płytkie, a po prostu nie zadowala mnie ponieważ chciałbym więcej. Czego właściwie? Olśnienia? Oszołomienia? Przecież wiem, że takie stany mogą się tylko czasami zdarzać, ale tej wiedzy nie przyjmuję do wiadomości.

Obiecuję sobie w przyszłym roku wziąć więcej, dostrzec każdą drobinę piękna i intensywniej przeżyć każdą chwilę z przyrodą – do zachłyśnięcia się i zapamiętania za zawsze. Nigdy mi się ta sztuka nie udała, ale wszystkie niepowodzenia nie zdołały mnie zniechęcić, a wprost przeciwnie. Im więcej tych starań za mną, im mniej lat przede mną, tym cenniejsze stają się te moje nieudane próby nasycenia się urokiem natury i umykających coraz szybciej chwil mojego życia.

Mam zaległości w opisach roztoczańskich wędrówek. Nie dlatego, że jest ich aż tak dużo (raptem jedna na tydzień, średnio licząc), raczej z powodu złej organizacji czas, licznych zainteresowań i dodatkowych prac zawodowych. Chcąc zostawić chociaż ślad każdego dnia spędzonego na swoich włóczęgach, poniżej zamieszczam telegraficzną relację z kilku ostatnich wyjazdów. Równie ważny, może nawet ważniejszy jest powód drugi: pisząc i wybierając zdjęcia, wracam na szlak, utrwalam w pamięci obrazy, wrażenia i chwile.

Pierwszą tutaj udokumentowaną zdjęciami wędrówkę a ostatnią dzieli sześć tygodni. Czas zmieniający jeszcze ciepłą i zieloną jesień w pogranicze zimy z przymrozkami i szronem, z zanikającymi kolorami i pierwszymi nagimi czarnymi drzewami. Starałem się zachować chronologię aby te przemiany były widoczne.

Obrazki ze szlaku

Pory dnia i aura

Narodziny dnia

Pewnego dnia w drogę wyruszyłem tak, jak zwykle ruszałem w Sudetach: o brzasku. Jutrzenkę widziałem tylko przez chwilę, bidulka przygnieciona była chmurami.

 Wschód słońca. Inny niż w lecie, nieco zachmurzony, nie tak czysty i jasny, chłodniejszy, budzący nostalgię, ale przecież piękny.

 

Jesienne ranki.

Dni były pochmurne, mgliste i szare w sposób utrudniający odróżnienie zmierzchu od pełni dnia, ale też aura obdarowała mnie dniami lśniącymi słońcem i kolorami, dniami, które tylko jesienią można podziwiać. W takie dni nawet wierzba iwa stara się być ładna.

Bywa, że coś nas obudzi wczesnym rankiem, przez okno zobaczymy zimny, szary początek dnia i z ulgą kładziemy się do ciepłego łóżka. Widziałem takie ranki będąc na szlaku, ale i widziałem tak bajecznie kolorowe, że budziło się we mnie pragnienie zatrzymania czasu i utrwalenia w pamięci każdego obrazu, każdej chwili.

 

Wyraziste, różnorodne i piękne kolory mroźnego listopadowego ranka: szarosrebrzysty szron, zieleń ozimin, bogata paleta ciepłych kolorów liści, jasny, przeczysty błękit nieba, a wszystko wyzłocone i upiększone jaskrawym światłem słońca.

 

Dwie godziny później szron zachował się tylko w cieniu drzew.

 Odrobina słońca w pochmurny dzień.

Późne popołudnie i ostatnia godzina dnia.

 

Zachód i wspomnienie dnia

  Siedziałem na zboczu pagóra przynajmniej godzinę patrząc na zmianę popołudnia w wieczór, na powolne przemiany kolorów, ich gaśnięcie, wzbierającą szarość stopniowo zmieniającą się w czerń nocy. Wtedy wstałem i zszedłem w dolinkę, ku niewyraźnie widocznej, nieco jaśniejszej od czarnych już połaci pól, wstęgi drogi. Do samochodu miałem pół godziny drogi.

 

Parokrotnie wracałem po ciemku. Specjalnie zwlekałem z powrotem aby doświadczyć drogi w ciemności. Oczy miałem przyzwyczajone do ciemności, widziałem nieco jaśniejszą od pól drogę. Było dokładnie tak, jak przed sześćdziesięciu laty, gdy w ciemnościach nie zakłócanych żadnym sztucznym światłem wracałem do domu babci na wsi, wtedy jeszcze bez elektryczności. Tak, pamiętam czasy lamp naftowych! Więc drogę widziałem, owszem, ale dołków na niej ani patyków już nie. Kije bardzo się przydały. Droga weszła w płytki wąwóz; nade mną, na tle odrobinę jaśniejszego nieba, zobaczyłem czarne, masywne, splątane konary dębu. Tego dnia, ledwie parę godzin temu, widziałem dęby w ciepłych barwach; były swojskie i przyjazne, a w tamtej chwili obraz był skrajnie odmienny: drzewo stało zimne, tajemnicze i obce w tym swoim życiu tak niepodobnym do zwierzęcego, a górując nade mną, wydawało się zagrażać mi.

 W płytkiej dolinie zobaczyłem prostokąt światła w długim oknie. Kwadrans później wyszedłem na asfaltową ulicę wsi. 

Inna wędrówka, nocny powrót. Kiedy podnosiłem wzrok znad drogi, nic nie widziałem poza kilka jasnymi plamkami: w górze świecił księżyc, w dole lampy uliczne we wsi.

O naszej odporności, zdrowiu i przyszłości

 Każdy wie, dlaczego przyjmujemy szczepionki, prawda? Otóż... niekoniecznie, albo swoją wiedzę ograniczają wyłącznie do szczepionek.

Mycie rąk nawet wtedy, gdy na chwilę wyjdzie się na dwór i nic nie dotyka, uznawanie za niedopuszczalne zjedzenie jabłka zerwanego z drzewa bez starannego umycia, wyrzucanie jedzenia na drugi dzień po upływie terminu ważności albo gdy upadnie na podłogę, nawet jeśli była to kromka chleba, niepodawanie dzieciom orzechów jako skutek zasłyszanych wieści o uczuleniu, faszerowanie ich i siebie substancjami zwanymi ogólnie suplementami. Listę można wydłużyć, ale wystarczy tych przykładów.

Nasz układ obronny staje się bardziej sprawny, szybciej i silniej reaguje, gdy wcześniej miał do czynienia z patogenami i przeciwnie: bezczynny staje się dysfunkcjonalny. Dlatego staranne unikanie wszelkich możliwości dostania się do organizmu niepożądanych bakterii czy wirusów, życie w aseptycznych warunkach, jest działaniem szkodliwym dla człowieka, a zwłaszcza dla dziecka.

Oto definicja podana przez AI Google:

»Aseptyczne warunki życia to funkcjonowanie organizmu w środowisku całkowicie wolnym od drobnoustrojów chorobotwórczych (bakterii, wirusów, grzybów i pasożytów). W takich warunkach nie dochodzi do żadnego kontaktu z patogenami, co uniemożliwia rozwój infekcji.

Najważniejsze cechy:

• Brak stymulacji odporności: Układ immunologiczny organizmu żyjącego w sterylności nie uczy się walczyć z zagrożeniami, przez co staje się niezwykle słaby i podatny na zakażenia po opuszczeniu izolacji.<<

Koniec cytatu.

DOKŁADNIE to samo dzieje się z naszą psychiką, tyle że dla niej patogenami na których się ćwiczy są trudności, stres, kłopoty; ogólniej pisząc: dyskomfort psychiczny. Nasz umysł nie ukształtował się ani do wyrafinowanych działań logicznych, ani do badania tajników materii (dlatego są dla nas trudne), a w celu zwiększenia szans na przeżycie i posiadanie potomstwa. Nie radzi sobie ze stanem permanentnego dobrostanu i wiecznej szczęśliwości bez wysiłku.

Dla osób mających niechby blade pojęcie o systemie immunologicznym, o filogenezie i psychologii, powinno to być oczywiste. Okazuje się, że większość ludzi nie dostrzega tych zależności, przyczyniając się do pogorszenia życia swojego i swoich potomków.

Zapraszam do wysłuchania kolejnego wykładu, w którym autor zawarł spostrzeżenie zgodne z moimi.

>>Ludzkie ciało, umysł i wola to systemy wzmacniające się poprzez opór, trudności i przetrwanie wyzwań. Usuń wyzwania, a usuniesz możliwość wzmocnienia. To, co pozostaje, to atrofia. (czyli zanik, uwstecznienie – wyj. KG) Współczesna psychologia masowa sprzedała wyjątkowo zabójczą narrację o tym, że stały komfort emocjonalny nie tylko jest możliwy, ale i stanowi prawo podstawowe. Stąd bierze się pogląd o natychmiastowym usuwaniu wszelkich nieprzyjemnych odczuć, a najlepiej w ogóle ich nie doświadczać. Doprowadziło to do powstania społeczeństwa unikającego rzeczywistości ponieważ bywa ona często niewygodna. Przyniosło to bardzo istotny rezultat: emocjonalnie kruchych i intelektualnie leniwych ludzi niezdolnych do zmierzenia się z własną rzeczywistością. W obliczu minimalnego wyzwania intelektualnego pierwszą reakcją nie jest zaangażowanie lecz poszukiwanie usprawiedliwień dla ucieczki. Doświadczając trudnych frustracji, emocji, lęków czy rozczarowania, pierwszym odruchem nie jest zrozumienie czy przyswojenie tych odczuć, lecz wyeliminowanie ich poprzez rozrywkę lub zewnętrzną walidację. (tutaj: poszukiwanie u innych ludzi potwierdzenia swojej wartości i prawidłowości reagowania – wyj. KG). To nie jest zdrowie psychiczne, to apatia przebrana za dobrostan. (…) Prawdziwe współczucie wygląda inaczej: uznaje, że cierpienie jest nieodłączną częścią ludzkiego życia i że rozwój często wymaga przejścia przez dyskomfort, frustrację a nawet strach. (…) Mówi się komuś w trudnej sytuacji nie to, że jest w stanie ją przezwyciężyć, nie o tymczasowości dyskomfortu i jego produktywności, ale że zasługuje na jego unikanie, że powinien zaakceptować swoje ograniczenia i że poddanie się jest w porządku. (…) Cywilizacja opiera się na zdolności do robienia rzeczy trudnych ponieważ jest to słuszne, a nie dlatego, że jest to wygodne. Opiera się na gotowości do znoszenie dyskomfortu w imię wyższego celu, na przekonaniu, że musisz być kimś więcej niż pozwalają na to doraźne okoliczności. Gdy to znika, pozostaje grupa jednostek nieustannie szukających sposobów na uniknięcie jakiegokolwiek dyskomfortu, jakiejkolwiek odpowiedzialności i wszelkich wymagań wobec siebie. W tej próżni wymagań, w tej przestrzeni całkowitego pobłażania sobie, gdzie o nic się nie prosi i wszystko jest dozwolone, nie można zbudować nic wartościowego, tylko konsumpcję, rozrywkę i powolną śmierć. (…)

Populacja doświadczająca trudności rozwija odporność, determinację, umiejętność radzenia sobie z przeciwnościami i siłę charakteru. Populacja doświadczająca jedynie ułatwień rozwija zależność, kruchość i niezdolność do kierowania sobą.<<

Sudety jesienią, cz. VI

 260926 do 011026

Łysica i Gostków

Okolice Gostkowa na Pogórzu Wałbrzyskim coraz skuteczniej konkurują z najładniejszymi miejscami Gór Kaczawskich. W wałbrzyskim paśmie Sudetów powtarza się proces obserwowany wcześniej nad Kaczawą: im lepiej je znam, im więcej widzę tam moich śladów i więcej budzą wspomnień, tym skuteczniej wołają, aż w końcu wracam nie tyle w określone góry Sudetów, co do siebie.

Tej jesieni liczyłem na kilka wędrówek w okolicy Gostkowa, Jaczkowa, Witkowa i Bogaczowic, a ostatecznie w pobliżu Trójgarbu zdążyłem być dwa dni nim musiałem wracać. Wspomniany rozczłonkowany masyw kilku sporych gór widać z niemal całego Pogórza Wałbrzyskiego, jest tym, czym dla Pogórza Kaczawskiego jest Ostrzyca. Cztery lata temu obszedłem całą tę grupę dookoła trzymając się granicy lasów. Trasa liczyła 26 km i ponad tysiąc metrów przewyższenia. Ostatnio chodzi mi po głowie myśl o powtórzeniu tej trasy ale w przeciwnym kierunku. Postaram się zrobić to za rok, jesienią, ponieważ idzie się bezdrożami, łąkami, w paru miejscach polami, a jesienią są one łatwiejsze do przejścia. Z tego właśnie powodu wróciłem na rozległe zbocza Łysicy, góry wznoszącej się nad Gostkowem. Mam tam dwa wyjątkowo ładne miejsca do odwiedzania, a przybywa kolejnych.

Pierwszym jest niesamowicie pokręcona sosna, wspólna znajoma moja i gostkowskiego pszczelarza , u którego kupuję bardzo dobry miód. Historię powiązań nas dwóch i drzewa opisałem tutaj, w rozdziale „Przygoda”.

Oto sosna o której piszę, nasza sosna.

 Nim doszedłem do niej, trochę kluczyłem po polach, łąkach i jarach wżynających się w zbocza góry. Nie z powodu zabłądzenia, a celowo, wszak właśnie dla takiej włóczęgi tam pojechałem. Oczywiście nie obyło się bez przedzierania się przez chaszcze i meandrowania po podmokłych miejscach. Jedno z nich sfotografowałem. Trudno mi powiedzieć, dlaczego takie nieprzyjazne dla wędrowca miejsca przyciągają mnie. Chyba po prostu swoją dzikością, może i silnie działającym na mnie kontrastem z pobliskimi równymi, sztucznymi, ale i jasnymi, otwartymi na słońce polami.

Drugim miejscem szczególnym dla mnie na Łysicy jest grupa brzóz rosnących na bocznym wypiętrzeniu góry. Widać je na tle nieba z odległości kilku kilometrów, kusiły mnie od pierwszej chwili ich zobaczenia, a co ważne, nie tracą swojej urody z bliska.

 Oczywiście odwiedziłem kilka urokliwych wzgórków tak charakterystycznych dla tego pogórza, a wśród nich Dębowe Wzgórze. Nazwa jest moja, nadana z powodu dęby tam rosnącego. Chyba po raz pierwszy udało mi się oglądać tę górkę w słoneczny dzień.

Siedząc pod dębem (moim, oczywiście!) na tym wzgórzu, patrzyłem na wielki kombajn z hederem szerokości tak na oko 10 metrów zbierającym grykę na wielkim polu otaczającym szczyt wzniesienia. Myśl wracała do żniw pamiętanych z lat dzieciństwa, tych z kosą, snopkami i końmi. Ta maszyna kierowana przez jednego człowieka, w ciągu godziny wykonywała pracę, którą zespołowi trojga żniwiarzy z tamtych lat zajęłaby zapewne tydzień, może i dłużej, skoro kombajn nie tylko ścina grykę, ale i młóci.

Kiedy po przejściu jednej z moich ulubionych dróżek zszedłem do wioski, droga do samochodu wypadła mi obok posesji pszczelarza. Traf chciał, że był przy bramie. W dalszą drogę ruszyłem po dłuższej rozmowie. Dziękuję za niespodziewaną pogaduchę, panie Sebastianie. Do zobaczenia w przyszłym roku!

Obrazki ze szlaku

Brzoza, której chyba się wydaje, że jest wierzbą iwą.

 Przeprawa przez podmokłą dolinkę.

 Gołoborze na Łysicy w Górach Wałbrzyskich? Tak wygląda to miejsce, ale gołoborzem nie jest. Są to, jak mniemam, kamienie zebrane z sąsiednich pól.

 Dęby czerwone i te zwykłe. O tej porze roku, w słońcu, na tle czystego błękitu nieba, wyglądają cudnie. Chciałbym mieć kawałek ziemi z dużym dębem, a gdyby ten kawałek był duży, chciałbym mieć na nim wiele innych dużych drzew. Chciałbym mieć drzewa...

 Na wałbrzyskich szlakach.

 Kilka przeoczonych wcześniej zdjęć z różnych miejsc w Sudetach.

Miejsca moich jesiennych wędrówek.