Krzysztof Gdula, Góry Kaczawskie i Roztocze: Sześć dni na Roztoczu, cz. III

środa, 10 czerwca 2026

Sześć dni na Roztoczu, cz. III

20-25.05.26

Ładne miejsca

Znane i pamiętane ładne miejsce pod drzewami z rozległym widokiem. Trudno przejść obok nie zatrzymując się chociaż na chwilę; ja zwykle robię tam przerwę. Na mapie jest zaznaczone inne miejsce widokowe, znacznie niżej na zboczu wzgórza, z mniej rozległym widokiem. Często są popełniane takie pomyłki i przeoczenia przez twórców map.

Na tym zdjęciu te same wysokie drzewa, ale widziane z dna szerokiej doliny.

Widokowa lipa. Tak ją nazywam, ponieważ widać ją na linii horyzontu ze wzgórz po drugiej stronie doliny, z odległości ponad pięciu kilometrów.

Zagajnik na polach. Cienisty mały dołek na gorących, rozsłonecznionych polach. Aby naprawdę zobaczyć takie miejsce, trzeba wejść do środka, między drzewa, i zobaczyć oraz poczuć kontrast: chłód i cień tutaj, a tuż za drzewami otwarty, rozległy przestwór pól nagrzanych słońcem.

Zakątek pod czereśnią. Miejsce zdawałoby się tuzinkowe, ale kiedyś mnie zauroczyło. Pamiętam je także z powodu grzybów licznie rosnących w lesie tuż obok.

Cała tamta okolica, a piszę o polach pod Góreckiem Kościelnym, jest wyjątkowo ładna. Wzgórz tam niewiele, właściwie tylko dwa, za to piachu mnóstwo. Pola są piaszczyste, łąki suche, bardziej do stepów podobne, liczne dróżki proste, równe, nierzadko zielone, czasami tylko nieco piaszczyste, niezachwaszczone, zapraszające, lekkie. Dobrze się idzie zarówno drogami, jak i łąkami. Liczne pojedyncze sosny i sosnowe zagajniki. Ich żywiczne zapachy oszałamiają!

Na szlaku

Leśna droga skończyła się, tak po prostu rozpłynęła się wśród drzew. Niewyraźna ścieżka wyprowadziła mnie na dzikie doły zatarasowane zwalonymi drzewami, porosłe gęstym skrzypiącym skrzypem.

Strumień i podmokła łąka. Oj, dobrze poznałem jego brzeg. Miałem nadzieję na jego przeskoczenie, a okazało się, że musiałem iść po wertepach i krzakach dobry kilometr nim doszedłem do mostu. Potknąłem się wiele razy, ale udało mi się przewrócić tylko raz.

Skrót drogi między chaszczami a brzegiem pola. Akurat ten udał się nieźle, niewiele miałem przedzierania się przez gęstwiny, ale nie zawsze tak mam. Szczerze mówiąc: mam rzadko.

Zwalona wierzba, gąszcz nie do przejścia, a jedynie do obejścia.

Garby to nazwa sporego wzniesienia na Roztoczu. Na tym polu jest szczyt. W którym miejscu? Oto roztoczański dylemat.

Latał tam nade mną, kołując i przejmująco krzycząc, spory ptak. Może ktoś wie, jak się nazywa?

Stare kopalnie piasku i opoki. Kiedy już znikną ludzie i ich maszyny, a przyroda nieco zabliźni rany, takie miejsca odmieniają swe oblicze i mogą się podobać.

Coś na wielkiej polnej gruszy. Raczej nie kapliczka. Może skarb?

Dal – kusząca uwodzicielka.

Przerwa w cieniu drzew, na wysokiej między.

Różności

Czy ja sfotografowałem śmierć padalca?

Bociany. Widziałem je często, żerujących na łąkach jak ten z fotografii. Czasami odlatywały widząc człowieka idącego piechotą, ale chyba częściej tylko obserwowały. Na maszyny mniejszą zwracają uwagę. Potrafią podchodzić do świeżo skoszonej trawy tuż za traktorem. Cieszy mnie ich przyzwyczajenie do ludzi, rosnącą ufność do nas; cieszy mnie podejście ludzi do tych ptaków, traktowanie ich przyjaźnie i pomaganie im w zakładaniu gniazd.

Garbusek w ogrodzie. Oryginalna ozdoba.

Przybita do drzewa na brzegu lasu tablica z ostrzeżeniem o spadających gałęziach. Ciekawe, kiedy pojawią się tablice ostrzegające przed mrówkami i możliwością wiania wiatru. Wszak może zakurzyć ubranie albo zburzyć fryzurę, trzeba więc ludzi ostrzec bo jeszcze podadzą do sądu.

Widziałem sadzenie tytoniu. W niektórych regionach Roztocza dużo jest upraw tej rośliny. Z pola wielkości hektara niewiele się zbierze ziaren zboża, jeszcze mnie zarobi na nim, a przy tytoniu jest co prawda dużo pracy, ale i zysk jest większy.

Porównania a propos. W książce o Sumerach czytałem o wynagrodzeniu pracowników rolnych. Dostawali skrawek ziemi na swoje potrzeby oraz ziarno jako zapłatę. Najniższej wynagradzani pomocnicy zarabiali około kilograma ziaren dziennie, specjaliści parę kilo. W przeliczeniu na złotówki i obecne ceny ziaren, ich zarobki wynosiły od 70 groszy do dwóch, góra trzech złotych za cały dzień pracy.

Parę zdjęć pokazujących zwyczaj wykorzystywania pola do samego rogu, zasiew do ostatnich metrów kwadratowych. Rozczula mnie ten widok. Jest śladem przeszłości, czasów głodu i wielkiego szacunku dla ziemi i jej darów.